Własna produkcja butelek i słoików PET może być opłacalna już przy zapotrzebowaniu liczonym w dziesiątkach tysięcy sztuk miesięcznie. Największe znaczenie mają trzy rzeczy: różnica między ceną gotowego opakowania a kosztem jego wytworzenia, powtarzalność zamówień oraz nakłady potrzebne do uruchomienia produkcji.
Dla firmy zużywającej regularnie 50–100 tys. podobnych opakowań miesięcznie własny rozdmuch jest już rozwiązaniem wartym szczegółowego przeliczenia. Przy mniejszych ilościach również może się sprawdzić, szczególnie gdy kupowane opakowania są drogie lub ich transport i magazynowanie stanowią istotny koszt.
Ile naprawdę kosztuje opakowanie wyprodukowane z preformy?
Preforma jest półproduktem, z którego po podgrzaniu, rozciągnięciu i rozdmuchaniu powstaje gotowe opakowanie PET. Różnica między jej ceną a ceną kupowanej butelki lub słoika musi pokryć energię, sprężone powietrze, chłodzenie, pracę, odpady oraz koszty urządzeń i form.
Energię należy liczyć dla całego pracującego zestawu. Oprócz wydmuchiwarki zużywają ją sprężarki, układ przygotowania powietrza i chłodzenie. Nagrzewanie preform oraz wytwarzanie sprężonego powietrza stanowią istotną sferę kosztów i możliwych oszczędności podczas produkcji opakowań PET.
Rozważmy przykład butelki PET o pojemności 500 ml i masie 20 g. Przyjmijmy:
- zakup gotowego opakowania z dostawą: 0,50 PLN/szt.;
- zakup preformy z dostawą: 0,25 PLN/szt.;
- rzeczywistą wydajność: 2000 dobrych sztuk na godzinę;
- udział braków: 2%;
- energię elektryczną: 1,00 PLN/kWh;
- koszt pracy: 50 PLN za roboczogodzinę.
W wariancie obejmującym obsługę urządzenia i pakowanie przyjmujemy łącznie 1,5 roboczogodziny na godzinę pracy linii.
| Składnik kosztu | Koszt jednej dobrej sztuki |
|---|---|
| Preforma, z uwzględnieniem braków | około 0,255 PLN |
| Energia wydmuchiwarki, sprężarek i chłodzenia | około 0,010 PLN |
| Obsługa i pakowanie | około 0,038 PLN |
| Kartony | około 0,015 PLN |
| Bieżący koszt wytworzenia | około 0,32 PLN |
Przy cenie zakupu 0,50 PLN pozostaje około 0,18 PLN na sztuce na pokrycie inwestycji i pozostałych kosztów. To właśnie ta kwota, pomnożona przez rzeczywisty wolumen, decyduje o ekonomicznym sensie przedsięwzięcia.
Od jakiej skali własna produkcja zaczyna się opłacać?
Do powyższego przykładu dodajmy umowny nakład 300 tys. PLN netto na kompletny zestaw produkcyjny, formę i uruchomienie. Rozłóżmy go obliczeniowo na 60 miesięcy i dodajmy 1000 PLN miesięcznie pozostałych kosztów stałych. Łącznie otrzymujemy 6000 PLN miesięcznego obciążenia. Przykład pomija odsetki i podatki.
Przy niezmienionych parametrach produkcji wyniki wyglądają następująco:
| Miesięczne zapotrzebowanie | Koszt sztuki wraz z przyjętym obciążeniem stałym |
|---|---|
| 25 tys. sztuk | około 0,56 PLN |
| 50 tys. sztuk | około 0,44 PLN |
| 100 tys. sztuk | około 0,38 PLN |
| 200 tys. sztuk | około 0,35 PLN |
W tych warunkach próg pokrycia kosztów wypada przy około 33 tys. sztuk miesięcznie. Przy 50 tys. sztuk produkcja daje już oszczędność, ale przy 100 tys. zapewnia znacznie większy margines na wahania cen i nieplanowane wydatki.
Warto również policzyć prosty okres zwrotu nakładów. W tym przykładzie wynosi on około 37 miesięcy przy 50 tys. sztuk miesięcznie i około 17 miesięcy przy 100 tys. sztuk. Do tego obliczenia używamy oszczędności po bieżących wydatkach, bez ponownego odejmowania obliczeniowego rozłożenia inwestycji.
Są to progi dla opisanej konfiguracji. Zmiana nakładów, organizacji pracy albo ceny preformy przesuwa je w obie strony.
O ile preforma powinna być tańsza od gotowego opakowania?
Porównujmy procentową różnicę zawsze względem ceny gotowego opakowania. Jeśli kosztuje ono 0,50 PLN, a preforma 0,25 PLN, preforma jest tańsza o 50%. Oszczędność na gotowej sztuce będzie mniejsza, ponieważ dochodzą koszty przetworzenia.
Zmieniajmy teraz wyłącznie cenę preformy, pozostawiając pozostałe założenia poprzedniego przykładu:
| Preforma tańsza od gotowego opakowania o | Cena preformy | Przybliżony próg miesięcznej produkcji |
|---|---|---|
| 20% | 0,40 PLN | 200 tys. sztuk |
| 35% | 0,325 PLN | 57 tys. sztuk |
| 50% | 0,25 PLN | 33 tys. sztuk |
Różnica rzędu 30–50% jest więc dobrym sygnałem do wykonania kalkulacji, szczególnie przy regularnym zapotrzebowaniu. Przy niewielkiej różnicy cen potrzebna może być znacznie większa skala.
Trzeba jednak patrzeć również na grosze przypadające na sztukę. Różnica 30% przy opakowaniu za 0,30 PLN oznacza 9 groszy, a przy opakowaniu za 1,20 PLN — 36 groszy. Dlatego droższe, specjalistyczne opakowania mogą uzasadniać własną produkcję przy mniejszych wolumenach.
W których branżach własna produkcja PET ma największy sens?
Napoje i woda
Przy dużych, powtarzalnych rozlewach własny rozdmuch ma silne uzasadnienie ekonomiczne i organizacyjne. Preformy zajmują znacznie mniej miejsca niż gotowe opakowania, a produkcja bezpośrednio przed napełnianiem ogranicza transport, magazynowanie i przeładunki pustych butelek. Zintegrowane układy rozdmuchu, napełniania i zamykania wykorzystują właśnie te korzyści.
W małych rozlewniach pozostaje to jednak decyzją zależną od wolumenu, dostępnej infrastruktury i organizacji pracy.
Chemia gospodarcza i kosmetyki
Płyny do naczyń, środki czystości, szampony i inne produkty zużywające powtarzalne formaty opakowań są dobrymi kandydatami do analizy własnego rozdmuchu. Znaczenie mają koszt zakupu opakowania, możliwość ograniczenia zapasów i niezależność od terminów dostaw.
Dobór technologii wymaga uwzględnienia receptury oraz geometrii opakowania. Płaskie i asymetryczne kształty mogą potrzebować specjalnego sposobu nagrzewania preform, aby uzyskać właściwy rozkład materiału. Zgodność opakowania z produktem należy potwierdzić badaniami.
Suplementy diety i słoiki PET
W tym segmencie warto analizować koszt całej rodziny opakowań: butelek na płyny oraz słoików na kapsułki, tabletki i proszki. Kilka produktów może korzystać ze wspólnego formatu, co zwiększa wolumen przypadający na jedno narzędzie.
Szeroki otwór, wymagania dotyczące powierzchni i konstrukcja słoika wpływają na wybór procesu. Dostępne są rozwiązania jednoetapowe ISBM przeznaczone również do niewielkich serii i wielu wariantów opakowań, w tym zastosowań kosmetycznych i farmaceutycznych. Trzeba sprawdzić dostępność odpowiednich preform oraz możliwości konkretnej maszyny.
Soki jednodniowe i świeże produkty
Przy regularnej produkcji soków własny rozdmuch może ograniczyć koszt opakowań i ułatwić dopasowanie dostaw do bieżącej sprzedaży. Rachunek powinien jednak uwzględniać sezonowość i rzeczywistą liczbę dni produkcyjnych.
Technologię opakowania trzeba dopasować do sposobu napełniania i utrwalania produktu. Rozlew na zimno oraz napełnianie na gorąco stawiają inne wymagania. Dla gorącego rozlewu stosuje się odpowiednio przygotowane opakowania PET, m.in. w technologii heat-set zwiększającej odporność cieplną.
Mleczarstwo
Przy mleku, jogurtach pitnych i napojach mlecznych cena opakowania jest jednym z elementów decyzji. Potrzebne są także odpowiednie warunki higieniczne oraz ochrona produktu przed czynnikami wpływającymi na trwałość, takimi jak światło i tlen.
Produkcję opakowań do świeżych produktów chłodzonych i do produktów UHT należy rozpatrywać w powiązaniu z całym procesem napełniania. Dla rozlewu aseptycznego stosuje się rozwiązania obejmujące przygotowanie preform, rozdmuch i napełnianie w kontrolowanych warunkach. Koszt takiej instalacji wymaga odrębnej kalkulacji.
Kupować preformy czy produkować opakowania z granulatu?
Zakup preform i własny rozdmuch to często najprostszy wariant rozpoczęcia produkcji. Firma przejmuje końcowy etap wytwarzania opakowania, korzystając z gotowego półproduktu.
Produkcja z granulatu wymaga dodatkowego wyposażenia i oprzyrządowania. Można rozważyć osobny wtrysk preform albo jednoetapowy proces ISBM — wtrysk z rozciąganiem i rozdmuchem. Wybór zależy od wolumenu, liczby formatów, konstrukcji opakowania i kosztu form. Niska cena granulatu sama w sobie nie przesądza o najniższym koszcie gotowej sztuki.
Co może przesunąć próg opłacalności?
Najlepsze warunki daje stabilne zapotrzebowanie i produkcja w odpowiednio długich seriach. W przykładzie przy wydajności 2000 dobrych sztuk na godzinę wykonanie 50 tys. opakowań wymaga około 25 godzin samej produkcji. Dochodzą do tego rozruchy, przezbrojenia i czynności organizacyjne.
Duża liczba krótkich serii zwiększa ich udział w koszcie sztuki. Znaczenie ma też to, czy opakowania trafiają bezpośrednio do napełniarki, czy wymagają pakowania i magazynowania.
W kalkulacji rocznej należy uwzględnić miesiące słabszej sprzedaży, liczbę potrzebnych form, serwis, finansowanie oraz zapasy. Porównanie powinno dotyczyć opakowań o równoważnych właściwościach i tym samym zakresie dostawy, w tym nakrętek, jeśli są częścią ceny.
Sprawdź opłacalność dla własnej produkcji
Własna produkcja opakowań PET zasługuje na szczegółową analizę już przy kilkudziesięciu tysiącach sztuk miesięcznie. O wyniku decyduje kwota pozostająca na każdej dobrej sztuce oraz to, czy wystarcza ona na pokrycie całej inwestycji i kosztów jej utrzymania.
Obliczenia są przybliżone. W celu przygotowania dokładnej kalkulacji konieczny jest kontakt.
Chcesz sprawdzić, czy własna produkcja opakowań PET opłaci się w Twojej firmie? Przejdź do naszego kalkulatora i porównaj orientacyjne koszty dla swojego zapotrzebowania, opakowania oraz cen zakupu.